|
WAŻNE ARTYKUŁY
VILCACORA - UNCARIA
TOMENTOSA
Uncaria tomentosa to duże pnącze (liana) osiągające ok. 30 m
długości, o polskiej nazwie czepota puszysta. Popularnie
nazwana kocim pazurem z uwagi na charakterystyczne kolce
łodygowe lub vilcacorą. Rodzaj Uncaria jest rozpowszechniony
w Azji, Afryce oraz w Ameryce Południowej, gdzie w lasach
deszczowych rosną dwa gatunki: Uncaria tomentosa i Uncaria
guianensis. Oba gatunki Uncaria mają długą historię
zastosowań medycznych, plemiona indiańskie stosują ją od
2000 lat. Indianie Ashaninka z Peru używają Uncaria
tomentosa w leczeniu astmy, zapalenia dróg moczowych,
reumatyzmu i bólu kości, przy gojeniu głębokich ran, po
porodzie, przy wrzodach żołądka, w różnych infekcjach i
stanach zapalnych oraz przy leczeniu raka. Niektóre szczepy
indiańskie używały korzeni tej rośliny jako środka
antykoncepcyjnego, ale potrzebny jest do tego celu stężony
wywar z 5-6 kg korzeni. W celach leczniczych, tradycyjnie, z
kory przyrządzany jest wywar lub napar, używa się też kory
korzeni lub pnia, a często również liści.
Liczne zastosowania tej rośliny w tradycyjnej medycynie
peruwiańskiej spowodowały duże zainteresowanie nią w wielu
krajach na świecie i jej nadmierną eksploatację ze stanowisk
naturalnych. Obecnie surowiec pochodzi głównie z plantacji.
Badania farmakologicznie rozpoczął w latach 70-tych Austriak
K. Keplinger, w ich wyniku koci pazur został wprowadzony na
rynek niemiecki jako immunostymulujący lek roślinny. Prace
nad tym gatunkiem prowadzone są nadal w Peru, Niemczech,
Stanach Zjednoczonych, w krajach europejskich (Austria,
Węgry, Włochy) oraz w Chinach.
Na podstawie tych badań wnioskowano, że Uncaria tomentosa
może być przydatna w leczeniu niektórych postaci nowotworów
(głównie przewodu pokarmowego), chorób wirusowych
(półpasiec, opryszczka narządów płciowych, HIV), chorób
bakteryjnych (głównie skóry, np. czyrakowatości),
grzybiczych (drożdżyce), dny moczanowej, chorób
zwyrodnieniowych układu ruchu (reumatoidalne zapalenia
stawów), chorób o podłożu alergicznym, a także zaburzeń
hormonalnych u kobiet (zespół napięcia przedmiesiączkowego).
Surowiec ma właściwości oczyszczania całego przewodu
pokarmowego, dlatego jest przydatny w leczeniu stanów
zapalnych śluzówki jelit, w uchyłkach, przetokach, zapaleniu
okrężnicy, także w hemoroidach, zapaleniach odbytu, chorobie
wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Jest nieprawdopodobne, aby
za tak różnorodną aktywność w leczeniu chorób odpowiadała
jedna substancja, lub nawet grupa związków. Logicznym
wyjaśnieniem szerokiego spektrum działania jest wpływ na
układ immunologiczny i zwiększanie odporności organizmu.
Uncaria tomentosa zawiera dwa typy alkaloidów oksoindolowych
- pentacykliczne i tetracykliczne. Przypuszcza się, że
alkaloidy pentacykliczne oddziaływują na układ
immunologiczny i są uważane za korzystne, natomiast
tetracykliczne działają na ośrodkowy układ nerwowy i ich
obecność nie jest pożądana. Tetracykliczne zmniejszają
pozytywne działanie immunostymulujące pentacyklicznych
(obecność 1% tetracyklicznych może zmniejszyć korzystny
efekt immunologiczny surowca nawet o 30%). Odpowiedni sposób
ekstrakcji pozwala otrzymać optymalny skład preparatu.
Obydwa gatunki Uncaria skutecznie działają przeciwzapalnie,
a działanie to może wynikać z ich zdolności do hamowania
TNF-alfa oraz w mniejszym stopniu do produkcji
prostaglandyny E2. Alternatywnym wyjaśnieniem skuteczności
vilcacory jest jej działanie antyoksydacyjne, likwidujące
wolne rodniki. Ekstrakt Uncaria tomentosa okazał się
efektywnym wymiataczem rodników. Vilcacora pełni więc rolę
cytoprotekcyjną - chroni komórki przed stresem oksydacyjnym
oraz blokuje aktywację TNF-kappaB. Pokazano, że podawanie
Uncaria tomentosa palaczom hamuje mutagenność ich moczu (w
teście Amesa), co potwierdza korzystny wpływ ekstraktu w
sytuacjach stresu oksydacyjnego.
Badano działanie kliniczne i bezpieczeństwo stosowania
ekstraktu roślinnego z Uncaria tomentosa u pacjentów z
reumatoidalnym zapaleniem stawów. Obserwowano ponad 50%
zmniejszenie liczby bolących stawów, w porównaniu do
placebo.
Wodny ekstrakt kory Uncaria tomentosa był stosowany w
Ameryce Południowej jako czynnik wzmacniający odporność
organizmu. Wykazano, że wodny ekstrakt vilcacory wydłuża
przeżycie limfocytów, ale nie zwiększa ich proliferacji,
czyli namnażania. Może on być stosowany jako czynnki
przyspieszający zdrowienie pacjentów z leukopenią. Efekt
wzmacniający układ odpornościowy przejawiał się jako
zwiększenie współczynnika limfocyty/neutrofile w krwi
obwodowej.
Badano działanie alkaloidów Uncaria tomentosa na osłabienie
pamięci spowodowane przez leki wywołujące amnezję. Okazało
się, że alkaloidy wywierają korzystny wpływ w przypadku
osłabienia pamięci wywołanego dysfunkcją układu
cholinergicznego. Podkreślono, że ekstrakty z Uncaria
tomentosa nie wykazują toksyczności in vitro w testowanych
stężeniach. Badania dowiodłu braku toksyczności ostrej, jak
i przewlekłej.
Badania wykazały również zdolność efektywnej naprawy DNA,
wzmocnienie układu immunologicznegi oraz brak toksyczności
wodnego ekstraktu vilcacory u samic szczura. Badano też jego
działanie na ochotnikach. Wyniki wykazały statystycznie
istotny spadek uszkodzeń DNA i odpowiadający mu wzrost
naprawy DNA w grupie osób leczonych preparatem. Stwierdzono
ponadto brak objawów toksycznych. Wodny ekstrakt Uncaria
tomentosa indukuje apoptozę, hamuje proliferację komórek
nowotworowych in vitro oraz wzmacnia naprawę DNA, odpowiedź
mitotyczną i działa na białe krwinki in vivo. Mechanizm
działania na białe krwinki nie jest znany, ale wyniki
pokazują, że wzmocnienie naprawy DNA i odpowiedź komórek
immunologicznych wspiera ogólne wzmocnienie układu
immunologicznego. Hamujące działanie ekstraktu z Uncaria
tomentosa na wzrost komórek rakowych może następować przez
indukowanie apoptozy, co uwidacznia się przez zmiany
morfologiczne. Powyższe wyniki są dowodem na antynowotworowe
właściwości wodnego ekstraktu z vilcacory za pomocą
mechanizmu selektywnej indukcji apoptozy.
W Zakładzie Chemii Fizycznej Akademii Medycznej w Warszawie
wykonano testy zdolności zmiatania rodników przez kilka
preparatów mających w składzie Uncaria tomentosa;
producentem preparatu o nazwie Detox była francuska firma
Arkopharma (a dystrybutorem w Polsce firma Vision Polska,
część koncernu Vision International People Group). Zbadano
równiez kilka próbek innej firmy, dostarczonych z Wielkiej
Brytanii. Preparaty z vilcacory dość dobrze likwidowały
rodnik DPPH, aczkolwiek nie były tak skuteczne jak preparaty
polifenolowe (ekstrakt antocyjanów aronii czy ekstrakty z
zielonej herbaty). Z prowadzonych badań wynika, że w
przypadku ekstraktów kory Uncaria tomentosa bardzo ważne
jest pochodzenie surowca. Dostarczone próbki rózniły się
kolorem, rozpuszczalnością, a wkonsekwencji też pojemnością
antyoksydacyjną. Pojemność antyoksydacyjna była najwyższa w
przypadku Detoxu, w którego wytwarzaniu stosuje się technikę
liofilizacji (w temperaturze ciekłego azotu nie następuje
rozkład związków czynnych, nie są one utleniane, jak często
ma miejsce w procesie suszenia w podwyższonej temperaturze).
Podsumowując, wg dostępnego piśmiennictwa, działania
farmakologiczne wodnego ekstraktu to działania:
przeciwzapalne, przeciwreumatyczne, antynowotworowe,
antymutagenne, indukujące apoptozę i wzmacniające układ
odpornościowy. Jak już wspomniano, należy ostrożnie dawkować
preparaty działające na układ immunologiczny.
Immunomodulatory przy pewnej dawce rzeczywiście dają efekt
immunostymulujący, ale przy większej może zachodzić
immunosupresja. Powstają wtedy choroby z autoagresji. Nie ma
badań na ludziach określających taką granicę w przypadku
standaryzowanych preparatów Uncaria tomentosa. Nie powinny
go stosować kobiety pragnące zajść w ciążę, dawka działająca
antykoncepcyjnie jest bardzo wysoka. Ekstrakt zmniejsza
agregację płytek krwi i działa rozcieńczająco na krew, nie
powinno się go stosować przed zabiegiem chirurgicznym czy w
połączeniu z lekami o podobnym działaniu.
Artykuł prof. n. Iwony Wawer z Wydziału Farmaceutycznego
Akademii Medycznej w Warszawie pochodzi z książki "Produkty
XXI wieku - Zalecenia metodyczne dotyczące stosowania
biologicznie aktywnych suplementów żywności VISION
INTERNATIONAL PEOPLE GROUP w celu optymalizacji żywienia i
zachowania zdrowia człowieka" |
